Anisi Fructus – owoc anyżu, Anis, Fruit d’Anis, Anissed.

Gatunek. Biedrzeniec anyż – Pimpinella anisum L., Umbelliferae = Apiaceae.

Pochodzenie: rejon Morza Śródziemnego, uprawiany w Hiszpanii, Turcji, Bułgarii, Rosji, ponadto w Europie Środkowej.

Owoc zbierany w okresie dojrzewania I wysuszony w cieniu, w przewiewie.

Surowiec powinien zawierać nie mniej niż 2% (v/m) olejku[1].

Tożsamość: dwurozłupnia, nierozpadnięta na rozłupki, odwrotnie gruszkowata, długości 2-5 mm, szerokości do 3 mm, z krótką szypułką. Zabarwienie szarozielone lub brunatnawe. Owoc jest owłosiony, rzadko rozpada się na niełupki. Każda niełupka posiada 5 mało uwypuklonych żeber.

Zapach: korzenny i nieco słodkawy, anetolowy

Chemizm. Surowiec zawiera 1,5-3% olejku lotnego, bogatego w anetol (80-90%), metylochawikol, dianetol (dwumetylowa pochodna stylbenu). Bielmo wypełnia 30% tłustego oleju i proteiny.

Działanie i zastosowanie: sekretolityczne, wykrztuśne, przeciwskurczowe, wiatropędne, mlekopędne, corrigens.

Czystość.

Starta masy po suszeniu nie większa niż 11%

Popiołu nie więcej niż 9%

Owoców uszkodzonych, niewykształconych, o niewłaściwej barwie, nie więcej niż 3%

Zanieczyszczeń organicznych, a także innych części tej samej rośliny, nie więcej niż 2%

Zanieczyszczeń mineralnych nie więcej niż 0,5%

Dawki zwykle stosowane. Doustnie w naparach, jednorazowa 1,0, dobowa 3,0.[2]

Przechowywanie. W zamkniętych opakowaniach, w temp. nie wyższej niż 25 stopni C, chronić od światła, wilgoci i wpływu obcych zapachów.

Sproszkowany surowiec jest szarobrązowy lub zielonawo-szary. Znamiennymi składnikami są krótkie, grubościenne, stożkowate włoski, pokryte brodaweczkowanym naskórkiem, fragmenty bielma z kroplami oleju i ziarnami aleuronu z gruzełkami szczawianu wapnia; odłamki spiralnych naczyń nie szerszych niż 20 um oraz brunatnożółte fragmenty przewodów olejkowych z widocznymi na ich tle komórkami owocni wewnętrznej.

Wg Chromatographische und mikroskopische Analyse von Drogen, eine praktische Ergänzung für die Arzneibücher Europeas, Egon Stahl (red.); Gustav Fischer Verlag Stuttgart 1970, s. 111-112.

A fragment skórki owocni zewnętrznej z jedno-, rzadziej dwukomórkowym nieco zakrzywionym włoskiem; kutikula włoska jest brodaweczkowana, licznie występują fragmenty bez włosków, rzadziej z włoskami, które są charakterystyczne,

B fragment wosków z owocni, zawsze obecne, jednakże niezbyt częste, bardzo charakterystyczne,

C1 bardzo liczne i charakterystyczne fragmenty z żółtobrązowymi przewodami olejkowymi, cienkościennymi, wielokątnymi komórkami wyściółki i komórkami owocni wewnętrznej, widoczne już pod małym powiększeniem,

C 2 podobnie jak c1, jednakże komórki wyściółki nie są zaznaczone; zaznaczono wyraźnie komórki owocni wewnętrznej o falistych ścianach,

D sklereidy z płaszczyzny spojenia, rzadko występują, są mało charakterystyczne,

E gruzełki szczawianu wapnia z komórek owocni wewnętrznej, bardzo małe, niecharakterystyczne, cecha znamienna owoców z rodziny Umbelliferae,

F rzadko występujące, niecharakterystyczne włókna sklerenchymatyczne z ośki,

G liczne, mało charakterystyczne kropelki oleju tłustego,

H fragmenty endospermum z drobnymi gruzełkami szczawianu wapnia, szkliste, bardzo liczne, lecz niecharakterystyczne (cecha znamienna dla owoców Umbelliferae.

Surowiec nie powinien zawierać skrobi.

1 owocnia wewnętrzna, 2 fragment skórki, 3 fragment wiązki, 4 wyściółka smugi, 5 bielmo, 6 włoski, 7 miękisz jamkowany śródowocni, 8 włókna, 9 skórka szypułki, 10 ziarna aleuronu; a smuga, b szparka, c włosek, d gruzełki szczawianu wapnia.

Wg: Deryng J.: Atlas sproszkowanych roślinnych surowców leczniczych, PZWL Warszawa 1961, s. 282-283.

Owoc anyżu rozdrobniony i cały; H. Rozanski, LBPiE PWSZ Krosno, 2012 r.

 

---

[1] FP VI, 2002 r., s. 834-835.

[2] FP VI, 2002 r., s. 834-835.

Posłuchaj wykładu