Radix Gentianae – korzeń goryczki, Enzianwurzel, Racine de Gentianae, Gentian Root

Gatunek: goryczka żółta – Gentiana lutea L., Gentianaceae.

Surowiec powinien wykazywać wskaźnik goryczy nie niższy niż 10000.

Pochodzenie. Tereny górskie i podgórskie Południowej, Środkowej Europy i Azji Mniejszej. Najczęściej pochodzi z Włoch, Szwajcarii, Bułgarii, Turcji, Szwajcarii, Francji, krajów byłej Jugosławii.

Tożsamość. Podziemne organy: kłącze z korzeniami; kłącze w zarysie spłaszczone, barwy żółtobrunatnej lub brunatnej, poprzecznie pierścieniowane. Na szczycie zwykle resztki liści, łodygi i pączki, niekiedy blizna po łodydze. Korzenie walcowate, grubości do 5 cm o powierzchni żółtobrunatnej, brunatnej, podłużnie bruzdowanej. Przełam kłączy i korzeni gładki, jasnożółty lub jasnobrunatny, nie czerwonobrunatny (korzenie fermentowane). W wodzie surowiec pęcznieje, mięknie i staje się elastyczny.

Zapach: swoisty.

Smak: silnie gorzki, początkowo słodkawy, później wybitnie gorzki, długotrwały.

Chemizm: gorycze (amarogentyna, gencjopikrozyd), alkaloidy (gencjanina), ksantony (żółte): gentyzyna, izogentyzyna, gencjozyd; trisacharyd gencjanoza.

Działanie i zastosowanie: zwiększa wydzielanie soków trawiennych, pobudza łaknienie i perystaltykę. Podawany przy utracie apetytu, zaburzeniach trawiennych, dyspepsji; jako roborans.

Czystość:

Strata masy po suszeniu nie większa niż 12%

Popiołu nie więcej niż 6%

Domieszek oraz zanieczyszczeń organicznych i mineralnych nie więcej niż 0,3%.

Przechowywanie. W zamkniętych opakowaniach, w temp. nie wyższej niż 30 stopni C, chronić od światła, wilgoci i wpływu obcych zapachów.

Dawki zwykle stosowane. Jednorazowa 1,0, dobowa 2,0-4,0.

Wodny wyciąg korzenia goryczki 1+9 wykłócić z 10 ml benzenu; oddzielony roztwór benzenowy przy skłóceniu z 5 ml rozcieńczonego amoniaku nie powinien zabarwić roztworu amoniakalnego na czerwono (korzenie Rumex)

Mikrosublimat jest jasnożółty i zawiera obok małych bezbarwnych kryształów nieco zgięte igły gentyzyny, które powinny rozpuszczać się po dodaniu roztworu KOH dając ciecz żółtą, a nie czerwoną (korzenie Rumex).

Goryczka żółta
źródło ilustracji: obrazek: http://www.mdidea.com

Wg Chromatographische und mikroskopische Analyse von Drogen, eine praktische Ergänzung für die Arzneibücher Europeas, Egon Stahl (red.); Gustav Fischer Verlag Stuttgart 1970, s. 94-95.

A i c fragment komórek parenchymatycznych z kory i drewna z drobnymi igiełkami szczawianu wapnia; a towarzyszące wiązce przewodzącej, widok z boku; c z kroplami fitosterolowymi, widok z góry; bardzo liczne, charakterystyczne dzięki obecności drobnych igiełek,

B liczne, charakterystyczne krople fitosterolowe i igiełki szczawianu wapnia (porównaj z a i c),

C porównaj z a,

D liczne, mało charakterystyczne fragmenty naczyń siatkowatych,

E liczne, mało charakterystyczne fragmenty tkanki korkowej, z lewej widok z góry, z prawej widok z boku,

F fragment tkanki, w górnej części widoczny typowy przebieg naczyń – charakterystyczny przy małym powiększeniu.

Proszek nie powinien zawierać ziaren skrobi, pojedynczych kryształów i gruzełków szczawianu wapnia, włókien i sklereid.

1 fragment miękiszu drzewnego – przekrój podłużny, 2 – peryderma, 3 – naczynia, 4 – korek widziany z powierzchni, 5 miękisz korowy – przekrój porzeczny. A krople oleju tłustego, b – korek, c – felloderma, d – kryształki szczawianu wapnia, e – miękisz, f – włókna zastępcze.

Wg: Deryng J.: Atlas sproszkowanych roślinnych surowców leczniczych, PZWL Warszawa 1961, s. 54-55.

Posłuchaj wykładu